ΜΝΗΜΕΙΟ ΛΥΣΙΚΡΑΤΗ Ή ΦΑΝΑΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΓΕΝΗ

Ποιο είναι το καλύτερα σωζόμενο χορηγικό μνημείο στην Αθήνα;

Το μνημείο του Λυσικράτη

Το Μνημείο του Λυσικράτη ή Φανάρι του Διογένη, είναι το  καλύτερα σωζόμενο χορηγικό μνημείο στην Αθήνα. Βρίσκεται στην Πλάκα,  δίπλα στην ομώνυμη Πλατεία Λυσικράτους και στην  ιστορική οδό Τριπόδων. Η οδός Τριπόδων, άλλωστε πήρε το όνομά της από τους χορηγικούς τρίποδες που ήταν τοποθετημένοι εκατέρωθεν του δρόμου.

Πρόκειται για χορηγικό μνημείο, δηλαδή μνημείο πάνω στο οποίο τοποθετούσαν τον τρίποδα, που δινόταν ως τιμητικό έπαθλο στον χορηγό, που αναλάμβανε τη συγκρότηση του  χορού αλλά και τα έξοδα διεξαγωγής χορευτικών αγώνων κατά τις επίσημες τελετές. Το προσφερόμενο στον χορηγό έπαθλο το κατέθεταν είτε στο Ιερό του Διονύσου είτε στη γειτονική με το ιερό, οδό των Τριπόδων. Για να φαίνεται μάλιστα ακόμα πιο μεγαλοπρεπές το έπαθλο (το είχαμε το κουσούρι από παλιά το φαίνεσθαι και το επιδεικνύεσθαι)  το τοποθετούσαν σε ψηλή βάση, που είχε είτε μορφή κίονα, είτε σε σχήμα ναΐσκου.

 Η χορηγία στην αρχαία Αθήνα

Η αθηναϊκή-σοφή-πολιτεία αντί φορολογίας πλούσιων Αθηναίων ή και μετοίκων τους ανέθετε να αναλαμβάνουν τα έξοδα του ανεβάσματος των παραστάσεων. Όταν το έργο, για το οποίο είχαν αναλάβει τα έξοδο,  κέρδιζε βραβείο, ο χορηγός ανταμειβόταν από την πόλη με ένα τρίποδα χάλκινο ή επίχρυσο. Τον τρίποδα αυτό τοποθετούσε  επάνω σε χορηγικό μνημείο, αφιερωμένο στον Διόνυσο. Η οδός Τριπόδων πήρε το όνομά της από την τοποθέτηση αυτών των τριπόδων δεξιά και αριστερά του δρόμου. Οι Αθηναίοι έκαναν τη βόλτα τους στην Τριπόδων για να θαυμάσουν τα μνημεία αυτά και να διαβάσουν ταυτόχρονα και τα ονόματα των νικητών χορηγών. Κάτι σαν το σημερινό Hollywood αλλά ελληνικά ή μάλλον αθηναϊκά.

 Η περιγραφή του Μνημείου

Το μνημείο του Λυσικράτη κτίσθηκε το 333 – 334 π.Χ., όταν την Αθήνα διοικούσε ο Ευαίνετος, όπως φαίνεται και στην γραφή του αφιερώματος. Το κέρδισε ως χορηγός σε αγώνα χορού παιδιών της Ακαμάντιδας φυλής κατά την 111η Ολυμπιάδα.

Στο μνημείο αναφέρονται τα βασικά στοιχεία που έπρεπε ως λογικό να υπάρχουν. Το όνομα του χορηγού, η καταγωγή των ηθοποιών, το όνομα του συγγραφέα και τελευταίο του άρχοντα της πόλης.   «Λυσικράτης Λυσιθέου Κικυνεύς εχορήγει Ακαμαντίς παίδων ενίκα, θεών ηύλει, Λυσιάδης Αθηναίος εδίδασκε Ευαίνετος ήρχε». Το μνημείο αποτελείται από ένα ψηλό ορθογώνιο βάθρο από πωρόλιθο (πλευρές 2.93), πάνω στο οποίο υψώνεται το κυρίως μνημείο, κτίσμα κυκλικό με έξι κορινθιακούς κίονες από πεντελικό μάρμαρο.

Τα θέματα της ζωφόρου

Στη ζωφόρο υπάρχουν ανάγλυφες παραστάσεις με θέμα την περιπέτεια του θεού Διονύσου με τους Τυρρηνούς πειρατές. Οι πειρατές είχαν αιχμαλωτίσει τον θεό χωρίς όμως να γνωρίζουν ποιος είναι και είχαν σκοπό να τον πουλήσουν ως δούλο. Ο Διόνυσος, αφού ελευθερώθηκε, τους τιμώρησε με τη βοήθεια των σατύρων μεταμορφώνοντάς τους σε δελφίνια.  Ο Διόνυσος στη ζωφόρο του μνημείου εμφανίζεται να κάθεται ήσυχος πάνω σε βράχο και νικητής πλέον να παρακολουθεί την καταδίωξη των πειρατών από τους Σάτυρους, εκ των οποίων άλλοι κόβουν κλαδιά από δέντρα, άλλοι χτυπούν τους πειρατές, άλλοι τους καταδιώκουν μέχρι τη θάλασσα, όπου μεταμορφώνονται σε δελφίνια, και άλλοι ξεφαντώνουν πίνοντας από τον κρατήρα. Η επιλογή του θέματος δεν ήταν βέβαια τυχαία αφού είχε σκοπό όχι μόνο να διακοσμήσει το μνημείο αλλά να τιμήσει και  τον θεό, προ τιμήν του οποίου γινόταν οι αγώνες.

Το ύψος του έφθανε τα  10,30 μέτρα και στολιζόταν με έλικες και φυτικά κοσμήματα. Πάνω σ” αυτό το ψηλό βάθρο, ήταν στημένος ο χορηγικός τρίποδας που στηριζόταν από δυο αγάλματα του Σατύρου και του Δελφίνου.

Ο κορινθιακός ρυθμός για πρώτη φορά

Είναι η πρώτη ίσως φορά που έχουμε εμφάνιση και  εφαρμογή του κορινθιακού ρυθμού, γεγονός που το καθιστά ακόμα πιο σημαντικό. Για πολλά χρόνια ήταν το μόνο γνωστό στην Ευρώπη παράδειγμα κορινθιακού αρχιτεκτονήματος της κλασικής περιόδου και το μόνο σωζόμενο κυκλικό κτίσμα της. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το μνημείο να αντιγραφεί  τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό την εποχή της αναβίωσης του κλασικισμού.

Γνωστό και ως φανάρι του Διογένη

Στα μεσαιωνικά χρόνια θεωρούσαν ότι η άκανθος ήταν η βάση κάποιου φαναριού και εξαιτίας αυτού πήρε την ονομασία «λύχνος», φανάρι ή  κάνδυλος του Διογένους,  υπενθυμίζοντας στον κόσμο το Φανάρι με τον Διογένη, τον οποίο η παράδοση παρουσίαζε να περπατά κρατώντας  φανάρι ψάχνοντας απεγνωσμένα  στην αρχαία αγορά για «ανθρώπους». Κατά μία μάλιστα παράδοση θεωρείται ότι ο κυνικός φιλόσοφος έμεινε για ένα διάστημα εκεί.Ακόμα λεγόταν και «φανάρ» του Δημοσθένους καθώς ο ρήτορας Δημοσθένης είχε τη συνήθεια να μελετά έως αργά τη νύχτα.

Υπάρχουν άλλα χορηγικά μνημεία;

Στον αρχαιολογικό χώρο της Πλάκας, στην πλατεία Λυσικράτους, έχουν εντοπιστεί τα θεμέλια 4 χορηγικών μνημείων. Εκτός αρχαιολογικού χώρου, οι ανασκαφές των τελευταίων 30 ετών έχουν φέρει στο φως θεμέλια από δέκα περίπου χορηγικά μνημεία στις οδούς Βάκχου, Βύρωνος, Σέλλεϊ και Τριπόδων. Τα ευρήματα αυτά εντοπίστηκαν σε κατοικίες ή αυλές κατοικιών.

Είναι γνωστό βέβαια και το χορηγικό μνημείο του Θρασύλλου πάνω από το θέατρο του Διονύσου, σε ένα φυσικό σπήλαιο που αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως ο ναός της Παναγίας της Σπηλιώτισσας.

Φωτογραφίες Ευαγγελία Κανταρτζή

Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης

Τριπόδων 23 Πλάκα Αθήνα

http://www.ekedisy.gr/

Ο ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ: ΟΔΟΣ ΤΡΙΠΟΔΩΝ

Ένας δρόμος μικρός, στην Πλάκα, μα  αλήθεια από τους πιο σημαντικούς και ίσως όχι μόνο της Αθήνας. Η οδός Τριπόδων! Θεωρείται ο αρχαιότερος δρόμος της Αθήνας. Είναι μάλιστα γραμμένος στα βιβλίο με τα Ελληνικά ρεκόρ Γκίνες ως  ο μακροβιότερος δρόμος της Αθήνας με την ίδια ονομασία. Για 25 αιώνες ο δρόμος αυτός φέρνει το ίδιο όνομα και τον ίδιο δρόμο έχουν περπατήσει ανά τους αιώνες εκατομμύρια ανθρώπων σε πάμπολλες ιστορικές περιόδους.

Ήταν ο δρόμος του Θεάτρου και των Καλών Τεχνών. Ο πιο σύντομος δρόμος που οδηγούσε κατευθείαν από το Θέατρο στην Αγορά. Σύμφωνα μάλιστα με τον αρχιτέκτονα Καζαμιάκη, ο οποίος διαμόρφωσε τον αρχαιολογικό χώρο, η μεγάλη αρχαιολογική αξία του δρόμου οφείλεται στο ότι ο δρόμος αυτός ήταν ένας δρόμος, όχι για να εξυπηρετεί απλές κυκλοφοριακές ανάγκες αλλά ακριβώς ένας  ο δρόμος για να εξυπηρετεί τις ανάγκες για το Θέατρο και γενικότερα για τις Καλές Τέχνες.

Ο δρόμος ξεκινούσε από την είσοδο του τεμένους του Διονύσου, πήγαινε περιφερειακά προς ανατολάς και, αφού παρέκαμπτε την ανατολική πλευρά της Ακροπόλεως, διέτρεχε το βόρειο τμήμα του ιερού βράχου οδηγώντας στα βορειοδυτικά του, ίσως στο σημείο που η Οδός Παναθηναίων γινόταν ιδιαίτερα ανηφορική, προς την κατεύθυνση του Πρυτανείου της Αγοράς, όπου σύμφωνα με τον Παυσανία βρισκόταν η αφετηρία της.

«Έστι δε οδός από του πρυτανείου καλουμένη Τρίποδες∙ αφ’ ου καλούσι το χωρίον, ναοί όσον ες  τούτο μεγάλοι και σφισιν εφεστήκασι τρίποδες, χαλκοί. (Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις)».

 Ήταν ο πιο ωραίος και στολισμένος δρόμος της αρχαίας Αθήνας. Φαντασθείτε τους αρχαίους Αθηναίους να ξεκινούν από το Πρυτανείο κάτω στην Αγορά και να ανηφορίζουν τον 800 μέτρων μήκους δρόμο και πλάτους 6 μέτρων για να φθάσουν στον τελικό προορισμό τους, που ήταν το θέατρο του Διονύσου, που χωρούσε 17.000 θεατές.  Εκεί κάτω από τον μαγικό αττικό ουρανό οι αρχαίοι Αθηναίοι απολάμβαναν τα αξεπέραστα έργα των μεγάλων τραγικών αλλά και κωμικών συγγραφέων που δυστυχώς ελάχιστα από αυτά σήμερα έχουμε τη χαρά να απολαμβάνουμε καθώς λίγα μόνο διασώθηκαν και ίσως όχι και τα καλύτερα, συχνά μάλιστα κακοποιημένα από δήθεν πρωτοποριακά τους ανεβάσματα.

Ο δρόμος μας φωνάζει να κάνουμε μια βουτιά στη μνήμη και στην ιστορία μας. Καθώς τον περπατάμε τον φανταζόμαστε σε άλλες εποχές με τους αρχαίους Αθηναίους να τον διατρέχουν ενώ από τη γωνία ξεπροβάλλει ο μπαρμπα -Γιάννης ο κανατάς περπατώντας αγέρωχα με το ψηλό του το καπέλο. Ο ποιητής Δροσίνης γράφει δίπλα στο παράθυρο του σπιτιού του, ο Παλαμάς κατηφορίζει βιαστικά, ο Παπαδιαμάντης σκυφτός και πάντα κατηφής βαδίζει Κυριακή πρωί πηγαίνοντας στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου να ψάλει μαζί με τον ξάδελφό του τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη.

Ο Παπαρρηγόπουλος αντάμα με τον Μακρυγιάννη κατηφορίζουν για το σπίτι του. Θα γιορτάσουν μαζί τα Χριστούγεννα του 1843 και το πρώτο Χριστουγεννιάτικο δέντρο θα φωτίσει τη γειτονιά της Πλάκας σκορπώντας θαυμασμό.

Ο Λόρδος Βύρων, ακουμπισμένος νωχελικά στο μνημείο του Λυσικράτη, εμπνέεται το ποίημα για τον μεγάλο του έρωτα, την ωραία κόρη των Αθηνών ενώ ο Περικλής συναντά την εταίρα Φρύνη και ο Δημήτριος του Φαληρέως κάνει τον περίπατό του.

Να και η Μελίνα που αστραφτερή πάντα σκορπίζοντας γελαστές καλημέρες πάει να πιει το πρωινό της καφεδάκι στο καφέ Μελίνα ενώ η Ιωάννα Τσάτσου κατηφορίζει πάντα μειλίχια και ευγενής. Ο Χορν μας κλείνει το μάτι με νόημα και κάνει τόπο να περάσει η Μάρω Κοντού που πάει βιαστικά στον Αντωνάκη της…

Αλλά και  Τούρκοι, Φράγκοι, Αρβανίτες, Τουρκόγυφτοι, Αναφιώτες  μπερδεύονται αντάμα ενώνοντας παρόν  και παρελθόν μέσα στην αχλή και την ομίχλη του χρόνου όπου έχθρες, μίση, πάθη, έρωτες,  αγωνίες και  εποχές γίνονται αναμνήσεις που συνοδεύουν τα βήματα των σημερινών εραστών της Πλάκας που συρρέουν από όλο τον κόσμο για να νιώσουν έστω για μια στιγμή κομμάτι και κρίκος της ιστορίας αυτού του τόπου, αυτών των δρόμων…

Το σπίτι του Αντωνάκη στην Τριπόδων

Το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης στην Τριπόδων 23

http://www.ekedisy.gr/

ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΘΗΝΑΣ

Μια Θεσσαλονικιά στην Αθήνα: ξενάγηση στα οθωμανικά μνημεία

    Δείτε ΕΔΩ

Η μέρα ήταν λαμπρή. Ανοιξιάτικος ήλιος, γαλανός ουρανός, τα αρώματα μιας φύσης που δεν συμμαζεύεται πλέον. Όλοι οι οιωνοί ιδανικοί για μια ξενάγηση σε μια άλλη εποχή, στα οθωμανικά μνημεία της Πλάκας με οδηγό την κ. Άρτεμη Σκουμπουρδή στο πρόγραμμα ξεναγήσεων του Δήμου Αθηναίων.

 Σημείο συνάντησης το Μοναστηράκι και η πρώτη στάση σε ένα μνημείο που το βλέπουμε καθημερινά αλλά πόσοι το έχουν επισκεφθεί; Το τζαμί Τζισδαράκη.

Και εκεί αρχίζει το ξετύλιγμα μιας ιστορίας που μοιάζει σαν παραμύθι. ..»κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη,  δώσ” της κλώτσο να γυρίσει παραμύθι ν΄αρχινίσει»

 Ήταν κάποτε μια πόλη που την έλεγαν Αθήνα. Πολύπαθη γιατί την ομορφιά της όλοι την ήθελαν να την έχουν καταδικιά τους. Και έτσι η πόλη αυτή γνώρισε πολλούς κατακτητές. Ρωμαίοι  που την λεηλάτησαν σκληρά και άγρια.  Το  86 π.Χ.,  καταλαμβάνεται από τον Ρωμαίο στρατηγό Λεύκιο Κορνήλιο Σύλλα και λεηλατείται άγρια. Και μετά η φυλή των Ερούλων που αφήνει ανεπανόρθωτες ζημιές στα λαμπρά μνημεία της Ακρόπολης. Τότε η  μεγάλη πυρκαγιά καταστρέφει το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Ανάμεσα στον 13ο και 15ο αιώνα την επιβουλεύονται οι Λατίνοι που έρχονται με αφορμή τη  Δ΄ Σταυροφορία.  Από το 1205 έως το 1311 κυβερνούν Γάλλοι Δούκες, από το 1311 έως το 1387 θα κυριαρχήσουν οι ιππότες της Καταλανικής Εταιρείας και αμέσως μετά σειρά έχει η φλωρεντινή οικογένεια Αcciaiuοli,  η οποία παραμένει μέχρι την κατάκτηση της Αθήνας από τους Τούρκους.

Είχαμε λοιπόν ιππότες και εμείς και κάστρα σαν αυτά που βλέπουμε στις ανάλογες ταινίες; Φαίνεται πως ναι καθώς τα στοιχεία δείχνουν πως οι Λατίνοι αυτοί ηγεμόνες μετέφεραν εδώ όλο το μεσαιωνικό σύστημα οργάνωσης και δημιούργησαν το Δουκάτο της Αθήνας. Η πόλη οχυρώνεται και τότε κατασκευάζεται το Ριζόκαστρο, δηλαδή ο νέος οχυρωματικός περίβολος και τα έργα που γίνονται μετατρέπουν την Ακρόπολη σε ένα μεσαιωνικό κάστρο.  Ο  Παρθενώνας μετατρέπεται σε λατινική εκκλησία, το Ερέχθειο γίνεται  η κατοικία του Λατίνου επισκόπου και τα Προπύλαια, που στέγαζαν παλιότερα την κατοικία του μητροπολίτη, χρησιμοποιούνται ως κατοικία των δουκών.

Μια μικρή ανασκόπηση μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ από την ξεναγό κ. Σκουμπουρδή

Η εισβολή των Τούρκων γίνεται με μάλλον  ομαλό τρόπο και εδώ μπαίνει και ο έρωτας μέσα από μια ροζ ιστορία της εποχής εκείνης. Η Κιάρα, χήρα του ηγεμόνα της οικογένειας των Αcciaiuοli, ερωτεύεται τον νεώτερό της βενετσιάνο Κονταρίνι. Όλα καλά αλλά υπάρχει ένα μικρό εμπόδιο. Ο Κονταρίνι είναι νιόπαντρος. Επιστρέφει στη Βενετία,   βγάζει από τη μέση το εμπόδιο (δολοφονεί ή συμμετέχει στη δολοφονία της συζύγου) και ανεμπόδιστος πλέον, παντρεύεται την Κιάρα, εγκαθίσταται στην Ακρόπολη και γίνεται δούκας των Αθηνών. Η οικογένεια όμως του συζύγου δεν καλοείδε όλα αυτά, στέλνει αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη και άλλο που δεν ηθελε ο Μωάμεθ, αρπάζει την ευκαιρία από τα μαλλιά και στέλνει Τούρκους που καταλαμβάνουν την Αθήνα. Δεν γίνεται  όμως το ίδιο ομαλά  η κατάληψη του υπόλοιπου της Αττικής όπου σημειώνονται λεηλασίες και βιασμοί.

 Και έτσι κάπως αρχίζει η ιστορία της Αθήνας κάτω από τον ζυγό ενός άλλου δυνάστη πλέον. Μικρό διάλειμμα στην κυριαρχία των Τούρκων, η βενετσιάνικη κατοχή και τότε βέβαια είναι γνωστό τοις πάσι οι καταστροφές που υπέστη ο Παρθενώνας από τον Μοροζίνι (με έκπληξη διάβασα όμως ομολογώ ότι η δεύτερη μεγαλύτερη καταστροφή του Παρθενώνα ήταν η αναστήλωσή του από το ελληνικό κράτος κατά τον 19ο αιώνα και έως τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο με πρώτη τη μεγάλη πυρκαγιά μάλλον κατά την επιδρομή των Ερούλων). Η βενετική κατοχή κράτησε από το 1687 έως το 1688 και έληξε με την επιδημία της πανούκλας σύμφωνα και με τον Καμπούρογλου.

Ο Μωάμεθ επισκέπτεται δύο φορές την Αθήνα. Η πρώτη επίσκεψη γίνεται  το 1458 και ο Μωάμεθ εντυπωσιάζεται τόσο από την ομορφιά της Αθήνας που δίνει προνόμια χάριν της παλαιάς δόξας. Ο Μωάμεθ να σημειωθεί ότι γνώριζε τα ελληνικά από τη μητριά του, τη Μαρία Μπράγκοβιτς (από την οικογένεια των Καντακουζηνών από τη μητέρα της και Σερβίδα από τον πατέρα της). Η Μαρία, η οποία ήταν στην ίδια περίπου ηλικία με τον Μωάμεθ και ήταν η τελευταία σύζυγος του Μουράτ, κράτησε το θρήσκευμά της έως το τέλος γεγονός που ήξερε ο Μωάμεθ καθώς και το ότι μοίραζε τα μεγάλα χρηματικά ποσά που της παραχωρούσε σε εκκλησίες και μοναστήρια.

 Οι Μουσουλμάνοι της Αθήνας ζούσαν αρκετά ειρηνικά και είχαν ελληνοποιηθεί καθώς μιλούσαν ελληνικά, την Αθηναϊκή διάλεκτο. Μάλιστα γιόρταζαν και μαζί με τους Έλληνες και ιδιαίτερα στη γιορτή του Αγίου Γεωργίου του ακαμάτη, που βρισκόταν στον χώρο της αρχαίας αγοράς. Όταν μάλιστα η γιορτή του Αγ. Γεωργίου συνέπιπτε με το Πάσχα οι γιορτές κρατούσαν τρεις ημέρες.

Ήταν τόσο πλέον η κατάσταση ειρηνική που όταν ξέσπασε η επανάσταση στην Αθήνα, οργανωμένη καλά από τους δημογέροντες και τους έκλεισαν στην Ακρόπολη, οι Τούρκοι αναρωτιόνταν τι έκαναν και τους έκλεισαν εκεί και γιατί δεν μπορούσαν πλέον να ζουν όπως και πρώτα. Εξάλλου είναι γνωστό πως οι Τούρκοι, και λόγω θρησκείας και λόγω διπλωματίας, άφηναν τους υπηκόους τους να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα.

Βέβαια αυτό δεν σημαίνει πως τα πράγματα ήταν πάντα ειρηνικά και υπήρχαν συχνά εντάσεις και διαφορές. Συνήθως όμως , όταν στέλνονταν οι αντιπροσωπείες προς την Υψηλή Πύλη, ο εκάστοτε Σουλτάνος διευθετούσε τα πράγματα παίρνοντας το μέρος των Αθηναίων. Μια τέτοια σκληρή κατοχή ήταν αυτή του βοεβόδα Χατζή Αλή Χασεκή που κράτησε 22 χρόνια και τελείωσε με τον αποκεφαλισμό του από τον Σουλτάνο όταν έμαθε τι διεπράχθη κατά τα χρόνια της κυριαρχίας του.

Από τα πιο γνωστά οθωμανικά μνημεία είναι βέβαια τα Τζαμιά.  Στο Τζαμί του  Τζισδαράκη, ακούμε την ιστορία αυτού του μνημείου. Το  Τζαμί οφείλει το όνομά του στον Τζισδαράκη, Τούρκο από αυτούς που είχαν ελληνοποιηθεί και μιλούσαν τα Ελληνικά. Το τζαμί  χτίστηκε το  1759 και η κτίση του, συνδυάζεται με μια δυσάρεστη ιστορία, καθώς χρειάστηκε να γκρεμιστεί μία από τις κολόνες του Ολυμπίου Διος (βέβαια το πιθανότερο είναι ότι χρησιμοποιήθηκε μία κολόνα από τις παρακείμενες της Βιβλιοθήκης του Αδριανού). Σύμφωνα με τις δοξασίες όμως της εποχής αυτό είχε ως συνέπεια  κακοτυχία για τους κατοίκους της περιοχής γιατί απελευθερώνονται όλα τα θανατικά. Ο βοεβόδας λοιπόν της Χαλκίδας, λόγω ανταγωνισμού με τον Τζισδαράκη, απειλεί ότι θα τον καταγγείλει στον Σουλτάνο, ο Τζισδαράκης του στέλνει πολλά πεσκέσια, και ο βοεβόδας τα παίρνει μεν τον καταδίδει δε και ο Τζισδαράκης χάνει το αξίωμά του.  Στο τέλος μάλιστα δολοφονείται καθώς θεωρήθηκε υπεύθυνος για τη διπλή πανώλη που έπεσε στην πόλη. Το τζαμί αυτό ήταν γνωστό και ως τζαμί του κάτω παζαριού. Το 1919 έγιναν τα πρώτα έργα αποκατάστασης και ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης. Σήμερα στεγάζει τη συλλογή κεραμικών Κυριαζόπουλου σε έναν πολύ ωραίο και προσεγμένο χώρο.

Ένα άλλο Τζαμί που υπήρχε πολύ κοντά ήταν το Κιουτσούκ τζαμί. Σήμερα  σώζονται μόνο τα θεμέλια  του και δεν υπάρχει και σχετική πινακίδα που να μιλάει για την ιστορία του (μεταξύ Πανός και Θρασυβούλου)

Το μεγαλύτερο όμως και σημαντικότερο Τζαμί ήταν το Φετιχιέ τζαμί ή το Τζαμί του Πορθητή που βρίσκεται μέσα στον χώρο της Ρωμαϊκής αγοράς. Οι επιγραφές που βρέθηκαν στο εσωτερικό του, κάτω από τα παράθυρα, στα αραβικά, το χρονολογούν περί το 1670. Κτίστηκε στα ερείπια μιας βασιλικής (ιερός ναός Παναγιάς Σωτήρας, ο οποίος μάλιστα αποτέλεσε και μητρόπολη της πόλης για ένα διάστημα), που την είχαν μετατρέψει οι Τούρκοι σε τέμενος (μιστραμά). Ονομάστηκε Τζαμί του Πορθητή καθώς το αρχικό κτίσμα είχε κτισθεί με αφορμή την άφιξη του Μωάμεθ. Αλλιώς ονομαζόταν και Τζαμί του σταροπάζαρου καθώς βρισκόταν μέσα στον χώρο που γινόταν το παζάρι των δημητριακών.  Ο Μοροζίνι το μετέτρεψε σε καθολική εκκλησία ενώ μετά την απελευθέρωση το τζαμί έγινε στρατιωτική φυλακή και το 1824 παραχωρήθηκε στη Φιλόμουσο Εταιρεία για το σχολείο της αλληλοδιδακτικής. Από το 1834 λειτουργούσε εκεί στρατιωτικός φούρνος.

Άλλα Τζαμιά που λειτουργούσαν στην Αθήνα είναι το Γενί Τζαμί (Βουλής και Νικοδήμου) και  το Σοφτά Τζαμί (Πανδρόσου και Καπνικαρέας). Κάτω από την Ακρόπολη λέγεται ότι λειτουργούσαν άλλα δύο τζαμιά, ένα στα Αναφιώτικα και ένα από την άλλη πλευρά, το οποίο όμως δεν βρέθηκε. Υπήρχε ακόμα και το Τζαμί στο Κάστρο επάνω στην Ακρόπολη, που κατεδαφίστηκε τον 19ο αιώνα. Δεν είναι γνωστό πότε μετατράπηκε σε Τζαμί ο Παρθενώνας αλλά πιθανά αυτό έγινε γύρω στα τέλη του 15ου αιώνα ως αντίποινα  του Σουλτάνου ο οποίος θύμωσε καθώς οι Έλληνες είχαν βοηθήσει τους Ενετούς. Συνολικά αναφέρονται εννιά τζαμιά.

Ένα άλλο  οθωμανικό μνημείο ή μάλλον μνημείο που χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους, είναι το γνωστό Ωρολόγιο του Κυρρήστου ή Πύργος των Ανέμων,  που μετατράπηκε σε τεκέ του τάγματος των μεβλεβήδων, ο  τεκές του Μπραϊμη. Τεκές έγινε, μετά τον Μοροζίνι και τότε μάλλον ανοίχτηκαν και τα παράθυρα και μαζί με τον παρακείμενο Μεντρεσέ, αποτελούσαν πόλο έλξης του πνευματικού Ισλάμ στον ελληνικό χώρο. Εκεί κάθε Παρασκευή απόγευμα χόρευαν το «σεμάχ» και έρχονταν περιηγητές από όλα τα μέρη για να τους δουν να χορεύουν τον περίφημο αυτόν τελετουργικό χορό των περιστρεφόμενων δερβίσηδων. Κάτι σαν τουριστική ατραξιόν της εποχής.

Μια πόρτα που οδηγεί σε έναν έρημο κήπο. Αυτό είναι ότι απέμεινε από τον Μεντρεσέ, ένα άλλο οθωμανικό μνημείο. Ο Μεντρεσές, το μουσουλμάνικο δηλαδή ιεροσπουδαστήριο που ιδρύθηκε από τον Μεχμέτ Φαχρή. Μετατράπηκε σε φυλακή, και εδώ μάλιστα κλείνονταν οι πολιτικοί αντιφρονούντες της εποχής. Στην αυλή του υπήρχε ένα τεράστιο πλατάνι και από εδώ βγήκε και η έκφραση «Χαιρέτα μου τον πλάτανο». Καθώς η φυλακή αυτή ήταν στο κέντρο της τότε αγοράς, όπου υπήρχαν πολλά μαγαζιά και καφενεία, αυτοί που αποφυλακίζονταν περνούσαν από έξω και φώναζαν σε αυτούς που είχαν παραμείνει, τη γνωστή αυτή φράση που έμεινε πλέον παροιμιακή. Εδώ κλείστηκε για ένα μικρό διάστημα και ο ποιητής Αχιλλέας Παράσχος που βγαίνοντας έγραψε και ποίημα με τίτλο «Ο πλάτανος του Μεντρεσέ».

 «Ω πλάτανε του Μενδρεσέ, στοιχειό καταραμένο

της τυραννίας τρόπαιο, σε φυλακή υψωμένο.

Συμμάζωξε τα φύλλα σου τα δακρυραντισμένα,

να ιδώ κομμάτι ουρανό και τ’ άστρα τα καϋμένα.

Αν είσαι δέντρο σπλαχνικό ανθρώπους μη μιμήσαι

μη δεσμοφύλακας και συ ωσάν εκείνους είσαι!

Θα έρθη η ώρα πλάτανε, της χώρας μας Βαστίλη,

που ξυλοκόπους η οργή του Έθνους θα σε στείλη,

και πέλεκυς στη ρίζα σου ελεύθερα θ’ αστράψη

Δεν θα σε φαν γεράματα, φωτιά δεν θα σε κάψη,

και γύρω θα χορέψωμε στη στάχτη σου τη κρύα

εμείς, που θάφτει σήμερα εδώ η τυραννία

Αχιλλέας Παράσχος (1861)

Και ο πλάτανος πράγματι, λίγα χρόνια μετά, καταστρέφεται από κεραυνό!

Τα χαμάμια των Αθηνών

Μια συνήθεια που έφεραν μαζί τους οι Τούρκοι ήταν τα λουτρά. Τα λουτρά βέβαια δεν ήταν εφεύρεση των Τούρκων καθώς υπήρχαν από την αρχαιότητα. Λουτρά λειτουργούσαν στον Κεραμεικό, αν και οι Αθηναίοι, όντας σκληραγωγημένοι δεν πολυσυμπαθούσαν τα θερμά λουτρά και δεν πολυπήγαιναν προτιμώντας τα γυμναστήρια και τις παλαίστρες. Στα χρόνια της Ρωμαϊκής κυριαρχίας τα θερμά λουτρά όμως ήταν μια αγαπημένη συνήθεια των Ρωμαίων που απολάμβαναν όλες τις χρήσεις τους. Βρέθηκαν πολλά λουτρά στον Εθνικό Κήπο, στο Ζάππειο, στην Αμαλίας, στις στήλες του Ολυμπίου Διος.

Οι Τούρκοι τα διέδωσαν πολύ στον ευρύ πληθυσμό. Η θρησκεία τους, που ήθελε να είναι καθαροί όχι μόνο στην ψυχή αλλά και στο σώμα, επέβαλε το τακτικό λούσιμο (οι συνθήκες υγιεινής της εποχής ήταν βέβαια αυτές που σοφά μέσω της θρησκείας το επέβαλαν όπως και πολλά άλλα επιβάλλονται με το πρόσχημα θρησκευτικών επιταγών). Γρήγορα έμαθαν τα χαμάμια και οι Έλληνες και πήγαιναν και αυτοί. Συνήθως λειτουργούσαν σε διαφορετικές ώρες για άντρες και γυναίκες, το πρωί για τους άντρες και το απόγευμα για τις γυναίκες. Το απόγευμα του Σαββάτου ήταν επίσης αφιερωμένο στις γυναίκες και αποτελούσαν το δικό τους καφενείο και τη δική τους διέξοδο καθώς ήταν η μόνη έξοδος που δικαιούνταν οι γυναίκες της εποχής, Τουρκάλες και Ελληνίδες. Έφερναν λοιπόν τους μεζέδες τους (ποιος δεν θυμάται τη Λωξάντρα), τα ποτά τους, τα σερμπέτια τους, τους μπακλαβάδες τους,  ακόμα και όργανα, και το διασκέδαζαν. Ήταν τόπος συνάντησης και κοινωνικής συναναστροφής ώστε, ενώ τα πλούσια σπίτια διέθεταν ιδιωτικά χαμάμ, συνήθιζαν να πηγαίνουν στα δημόσια χαμάμ.

Χαμάμ υπήρχε μέσα στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού, γωνία Άρεως με Δεξίππου  και ενώ ήταν δημόσιο λουτρό, στα χρόνια του βοεβόδα Χασεκί, του σκληρού αυτού δυνάστη,  κατάντησε τμήμα της οικίας του.  Μεγάλο και αριστοκρατικό χαμάμ υπήρχε εκεί που σήμερα στεγάζονται τα γραφεία της Αχιεπισκοπής επί της οδού Αγίας Φιλοθέης. Χαμάμ υπήρχε και πάνω στην Ακρόπολη αποκλειστικά για να εξυπηρετεί τους καστριώτες Τούρκους που ήταν εκεί μόνιμα για λόγους ασφαλείας.

Μάλιστα ένα χαμάμ επισκέφθηκε και η σύζυγος του Λόρδου Έλγιν, τον Απρίλιο του 1800, ενώ ο Έλγιν ήταν απασχολημένος με το πώς θα μοιράσει τα μπαχτσίσια με τα ολέθρια αποτελέσματα. Το θέαμα που αντίκρισε δεν την ικανοποίησε καθώς βρήκε μάλλον ανάρμοστο το θέαμα έως και 400 γυναικών γυμνών  να απολαμβάνουν τα λουτρά τους, να διασκεδάζουν και να χορεύουν.

Το μόνο σωζόμενο σήμερα είναι το Λουτρό των Αέρηδων, κοντά στο Ρολόι του Κυρρήστου μεταξύ των οδών Κυρρήστου και Λυσίου. Ήταν το χαμάμ του Αμπίντ Εφέντη και αναφέρεται στη μαρτυρία του Τούρκου περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή που επισκέφθηκε την Αθήνα το 1667 και χάρη σε αυτόν έχουμε πολλές μαρτυρίες για την Αθήνα των χρόνων εκείνων. Λειτουργούσε, όπως όλα, χωριστές ώρες για άντρες και γυναίκες και αργότερα χωρίστηκε στα δύο ώστε να λειτουργεί ταυτόχρονα και ως ανδρικό και ως γυναικείο. Τα λουτρά γενικά επικράτησαν και μετά την απελευθέρωση καθώς οι Έλληνες τα είχαν συνηθίσει και το επάγγελμα του λουτράρη ήταν ένα από τα πιο κερδοφόρα επαγγέλματα. Το Λουτρό αυτό λειτουργούσε έως τη δεκαετία του 1960 στο ένα τμήμα του ενώ το άλλο ήταν η ταβέρνα «Ο άσσος του κρασιού» . Στις αρχές της δεκαετίας του 90 άρχισαν τα έργα αποκατάστασής του και σήμερα είναι επισκέψιμο και φιλοξενεί μάλιστα και περιοδικές εκθέσεις. Το Λουτρό αυτό επισκεπτόταν και ο Καμπούρογλου όταν ήταν μικρός με τη μητέρα του και τις οι περιγραφές του αποτυπώνουν τη μεγάλη εντύπωση που του είχε δημιουργήσει η όλη ατμόσφαιρα.

 Η εμπειρία του χαμάμ είναι μια από τις πιο απολαυστικές εμπειρίες και είναι κάτι που πρέπει να απολαύσετε καθώς ευτυχώς άρχισαν να λειτουργούν και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη χαμάμ παραδοσιακά.

 Η κ. Σκουμπουρδή, ανεξάντλητη, αναφέρθηκε με αγάπη και γνώση, στο γοητευτικό αυτό κομμάτι ιστορίας της πόλης των Αθηνών. Μίλησε όχι μόνο για τα οθωμανικά μνημεία αλλά και για τόσα άλλα όπως για την οικία των Μπενιζέλων (Αδριανού 96), τυπικό δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής της προεπαναστατικής Αθήνας. Δυστυχώς δεν ήταν ανοικτό όπως ελπίζαμε αλλά μπορεί να ανοίξει ανήμερα της εορτής της Αγίας Φιλοθέης καθώς το σπίτι αυτό, το πιο παλιό της Αθήνας, ανήκε στην αριστοκρατική οικογένεια του Άγγελου Μπενιζέλου, πατέρα της Ρηνούλας, μετέπειτα μοναχής και αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας, που μαρτύρησε στα χέρια των Τούρκων το 1588 και το σκήνωμά της βρίσκεται στην Μητρόπολη των Αθηνών. Ανυπομονούμε να δούμε το κτίριο μετά την αποκατάστασή του και αυτό θα γίνει μάλλον σύντομα και θα έχουμε έναν ακόμα λόγο για να επισκεφθούμε την Πλάκα.  Ακούστε λίγα από την ενδιαφέρουσα ξενάγηση της κ. Σκουμπουρδή για τα παλιά σπίτια της Αθήνας εδώ.

 Η ξενάγηση έκλεισε με μαγικό ουζάκι σε ένα από τα μαγαζιά της Πλάκας χαζεύοντας και αναπολώντας αυτά που σαν παραμύθι ακούσαμε και ρουφήξαμε. Δείτε ακόμα εδώ

 Ευχαριστούμε την ξεναγό μας για τις όμορφες στιγμές μιας ματιάς στην ιστορία και τον Οργανισμό Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων. Ανανεώνουμε το ραντεβού μας σε μια ακόμα μαγική βουτιά στο παρελθόν!

.

(4). ΑΘΗΝΑ-ΒΟΛΤΑ ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ- ΟΔΟΣ ΤΡΙΠΟΔΩΝ - ΚΥΔΑΘΗΝΑΙΩΝ-ΑΔΡΙΑΝΟΥ (4)

.

Στις γειτονιές της Πλάκας θα θαυμάσετε όμορφα νεοκλασικά κτίρια.  Σας προτείνουμε να το συνδυάσετε με την επίσκεψή σας στο Μουσείο της Ακρόπολης. Από εκεί μπορείτε να πάρετε αρχικά την οδό Βύρωνος για να αρχίσετε την εξερεύνησή σας στα δαιδαλώδη μα γραφικά στενά της Πλάκας.

Η περιοχή της Πλάκας καλύπτει την ανατολική και τη βορινή πλευρά του λόφου της Ακρόπολης. Ορίζεται από τους δρόμους Φιλελλήνων, Αμαλίας, Διονυσίου Αρεοπαγίτου, λόφος Αρείου Πάγου, ,Αδριανού και Μητροπόλεως.

Η οδός Αδριανού χωρίζει την περιοχή σε κάτω και πάνω πλάκα και φυσική συνέχεια είναι τα Αναφιώτικα.

Η Πλάκα είναι μια από τις παλαιότερες γειτονιές και θα δείτε την ιστορία της Αθήνας να ξετυλίγεται στα δρομάκια της.

Εκπληκτικά νεοκλασικά κτίρια.

Με περίτεχνες διακοσμήσεις και υψηλή αισθητική.

Η Πλάκα κατοικείται από τη λίθινη εποχή

Εξακολουθεί και είναι μια περιοχή πολύ ζωντανή και πολύ κεφάτη όπου μπορείτε να βρείτε τα πάντα.

Από τα πρώτα μνημεία που θα συναντήσετε από αυτή την πλευρά είναι το χορηγικό μνημείο του Λυσικράτη ή Φανάρι του Διογένη

Είναι ο Τρίποδας που ο Λυσικράτης, χορηγός σε θεατρικούς αγώνες, αφού κέρδισε το έργο που χρηματοδότησε, έστησε για να θυμίζει τη δόξα του.

Το μνημείο είχε ενσωματωθεί το 1669 στο γειτονικό μοναστήρι των καπουτσίνων που καταστράφηκε κατά την ελληνική επανάσταση. 

Γύρω μάλιστα είχε δημιουργηθεί η φράγκικη κοινότητα και υπήρχε και φράγκικο νεκροταφείο.

Χρησιμοποιήθηκε μετά την επανάσταση ως εκκλησία και βιβλιοθήκη.

Η όμορφη πλατεία έχει το όνομά της από το αντίστοιχο 

μνημείο. Δείτε ένα κατατοπιστικό βιντεάκι για το μνημείο ΕΔΩ

Η οδός Τριπόδων εξάλλου πήρε το όνομά της εξαιτίας των αφιερωμάτων που έστηναν εκεί οι πλούσιο χορηγοί Αθηναίοι, δηλαδή παρόμοιων Τριπόδων.

Έτσι οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν την ευκαιρία να κάνουν τη βόλτα τους χαζεύοντας το όμορφα αναθήματα.

Τα κτίρια της Πλάκας κηρύχθηκαν διατηρητέα μετά τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο και έτσι ευτυχώς μια περιοχή της Αθήνας κράτησε την ιστορική της φυσιογνωμία

Το γεγονός αυτό δημιούργησε την τουριστική κίνηση

Για την ονομασία της Πλάκας υπάρχουν και λέγονται πολλές θεωρίες.

Επικρατέστερη φαίνεται να είναι ότι πήρε την ονομασία της από μια μεγάλη πέτρινη πλάκα που βρέθηκε στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου της Αλεξάνδρειας δίπλα στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου.
Τα διάφορα τοπωνύμιά της κουβαλούν και αυτά ένα μέρος από την ιστορία της. 

Η οδός Τριπόδων κρύβει διάφορες εκπλήξεις.

Όμορφα κτίρια με ιδιαίτερη αισθητική

και άποψη

Στον αριθμό 1 θα συναντήσετε ένα όμορφο καφέ στην πιο κουκλίστικη ταράτσα. Εξάλλου ίσως σας χρειαστεί να πάρετε μια πρώτη ανάσα.

Στον αριθμό 16 θα βρείτε το παραδοσιακό γαλακτοπωλείο Αμάλθεια. Επιβάλλεται επίσης μία στάση. 

Φημίζεται για τις ωραίες κρέπες. Δοκιμάστε αυτή με κάστανο απολαμβάνοντας και έναν ωραίο ελληνικό καφέ. Τον χειμώνα θα γουργουρίσετε δίπλα στη σόμπα του. Είναι ένα από τα μέρη που πάντα θα σταματήσω για χαλάρωση όταν βρίσκομαι στην Πλάκα.

Στον αριθμό 30 θα βρείτε τον όμορφο χώρο με την ονομασία Φιγούρες και Κούκλες στο οποίο λειτουργεί ένα μικρό θεατράκι με παραστάσεις βέβαια Καραγκιόζη και κουκλοθέατρου .

Στον αριθμό 23 θα επισκεφθείτε το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης. Ένα νέο Μουσείο που θα ξυπνήσει μνήμες από τα παλιά σχολικά χρόνια.

Ένας άλλος ωραίος χώρος στην Τριπόδων είναι το παραδοσιακό καφέ-μεζεδοπωλείο Καφενείον. Με τα τραπεζάκια του έξω, είναι ένας κουκλίστικος χώρος και αυτός.

Βρίσκεται Τριπόδων και Επιχάρμου 1

Πολύ ωραίο περιβάλλον είτε το καλοκαίρι έξω με τα τραπεζάκια του είτε τον χειμώνα μέσα με το τζακάκι του. 

Το σπεσιαλιτέ του τα κεφτεδάκια με κόκκινη σάλτσα αλλά διαθέτει και άλλους ωραίους μεζέδες.

Ακριβώς απέναντι είναι άλλο ένα πολύ γνωστό μεζεδοπωλείο το "Σχολαρχείο"

Εδώ θα σας φέρουν δίσκους για να διαλέξετε μεζέδες. Δεν μπορώ να πω ότι τρελαίνομαι με την ποιότητα των μεζέδων αλλά ο χώρος είναι όμορφος και αξίζει να πάτε έστω και για μια φορά..

 Δίπλα ακριβώς είναι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Ραγκαβά

Στην ιστορία της Πλάκας είναι πλέον και οι ελληνικές ταινίες που γυρίστηκαν εδώ, Το σπίτι του Αντωνάκη βρίσκεται στην Τριπόδων 32. 

Το σπίτι αυτό στις αρχές του 1800 ήταν παλιά στρατιωτική διοίκηση.  Σήμερα το κτίριο μαζί με άλλα 15 συνολικά κτίρια περιμένουν να πουληθούν μέσω ΤΑΙΠΕΔ. Ελπίζουμε να επιφυλαχθεί μια καλή μοίρα σε αυτά.
Θυμηθείτε την ταινία "Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα" και αν θέλετε δείτε την ιστορική ταινία ΕΔΩ
Οδός Κυδαθηναίων
Αφού τελειώσετε την περιήγησή σας στην οδό Τριπόδων θα πάρετε τον δρόμο της οδού Κυδαθηναίων. Είναι ένας από τους πιο κεντρικούς δρόμους της Πλάκας κάθετος στην Αδριανού και ο οποίος βγαίνει στη Φιλελλήνων (από εκεί είναι μία ακόμα είσοδος για την Πλάκα).

Θα θαυμάσετε παλιές αρχοντικές οικίες που κρύβουν πτυχές της ιστορίας μας καθώς πολλά ιστορικά κτίρια βρίσκονται εδώ.

Κυδαθηναίων 9 είναι το σπίτι όπου ζούσε ο Γεώργιος Σεφέρης, όταν ήταν στην Ελλάδα, και από πάνω ζούσε η αδελφή του Ιωάννα με τον σύζυγό της Κωνσταντίνο Τσάτσο.

Μάλιστα η Ιωάννα Τσάτσου έχει εκδώσει και ένα βιβλίο με τον σχετικό τίτλο.

Στον αριθμό 11-13 θα συναντήσετε το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.

 Το κτίριο ανακατασκευασμένο από τον Σταμάτη Κλεάνθη, περιήλθε στην ιδιοκτησία του Χατζηκυριάκειου Ορφανοτροφείου και αργότερα παραχωρήθηκε στο Κέντρο.

Στεγάζεται σε ένα κτίριο του 1842 από τα πρώτα που έγιναν στην απελευθερωμένη Αθήνα. Απέναντι από τον ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Σωτήρα του Κοττάκη. Τέσσερις πρόκριτοι με οικονομική χορηγία  Άγγλων φιλελλήνων και με την υποστήριξη του Άνθιμου Γαζή και του τότε ΥΠΕΞ  της ρωσικής αυτοκρατορίας Ιωάννη Καποδίστρια ίδρυσαν την Φιλόμουσο Εταιρεία Αθηναίων και ο ίδιος πυρήνα αργότερα ίδρυσε και την αντίστοιχη εταιρεία στη Βιέννη. Και οι δύο έδρασαν στην προετοιμασία της ελληνικής επανάστασης.

Κυδαθηναίων 17 είναι το μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης ενώ στο 14 είναι το Παιδικό Μουσείο. Βλέπε σχετικά ΕΔΩ
Στον αριθμό 27 βρίσκεται η Οικία Παπαρρηγοπούλου 

Το σπίτι αυτό ανήκε στον Ναξιώτη Ιωάννη Παπαρρηγόπουλο, έναν από τους πρώτους Φιλικούς τον καιρό της Επανάστασης. Χτίστηκε το 1843 και είναι ένα από τα πρώτα σπίτια επί βασιλείας του Όθωνα. Μάλιστα και ο πατέρας του Όθωνα αλλά και ο ίδιος φιλοξενήθηκαν εδώ. Για πολλά χρόνια στέγασε και τη Ρωσική Πρεσβεία

Πολυταξιδεμένος καθώς ήταν ο Παπαρρηγόπουλος ήταν ο πρώτος που στόλισε χριστουγεννιάτικο δέντρο στην Αθήνα και η θέα του στολισμένου δέντρου με κεράκια συζητήθηκε και διαδόθηκε γρήγορα στην Αθήνα. Λέγεται μάλιστα πως ένας από τους καλεσμένους του εκείνα τα Χριστούγεννα ήταν και ο στρατηγός Μακρυγιάννης.
Δείτε για τα ιστορικά κτίρια αναλυτικότερα ΕΔΩ.

Η οδός Κυδαθηναίων το 1919
Πιο κάτω θα συναντήσετε και την πλατεία Φιλομούσου Εταιρείας η οποία πήρε το όνομά της από την Φιλόμουσο Εταιρεία που ιδρύθηκε το 1813 με στόχο την προώθηση των ελληνικών σπουδών και τη διατήρηση των αρχαιολογικών θησαυρών.
Πιείτε το καφεδάκι σας στο ωραίο καφενείο Κυδαθηναίων
Μπορεί να συναντήσετε και πολλούς καλλιτέχνες εδώ ή τον Βασίλη Βασιλικό να απολαμβάνει το καφεδάκι του

Ακριβώς απέναντι είναι και το Σινέ Παρί

Ένας από τους πιο ωραίους θερινούς της Αθήνας που λειτουργεί από το 1920. Δεν ξέρω αν θα κοιτάτε την ταινία ή την Ακρόπολη!

Στο 22 είναι η γνωστή μουσική Σκηνή Ζυγός στην οποία φιλοξενήθηκαν και φιλοξενούνται όλα τα μεγάλα ονόματα του χώρου.

Ένα πολύ ωραίο παραδοσιακό μαγαζί που ειδικεύεται στα μπακαλιάρο-σκορδαλιά είναι η Σαϊτα. Κουτουκάκι μερακλίδικο και όπως παλιά.Η ταβέρνα είναι φιλοτεχνημένη μάλιστα από τον παλιό λαϊκο ζωγράφο της Αθήνας, τον Γέωργιο Σαββάκη όπως και η Παλιά ταβέρνα, η ταβέρνα του Ψαρά και η Σπηλιά.

Για τελευταίο άφησα τα δύο αγαπημένα μου: Τα Μπακαλιαράκια και τον Βρεττό το ένα κάτω από το άλλο.

Τα Μπακαλιαράκια του Δαμίγου από τα πιο παλιά μαγαζιά στην Πλάκα. 

Κατεβαίνεις τα σκαλάκια και είσαι σε άλλη εποχή. Του 1925 όταν δημιουργήθηκε η ταβέρνα αυτή.

Και από πάνω το ποτοπωλείο Βρεττός.

Το παλαιότερο αποστακτήριο στην Πλάκα και το δεύτερο στην Ευρώπη. 

Από το 1909 λειτουργεί δημιουργώντας λικέρ σε 25 διαφορετικές γεύσεις.

Ο ιδρυτής του ο Μιχάλη Βρεττός ξεκίνησε με την παράγωγη ούζου, μπράντι και βέβαια λικέρ

Σήμερα λειτουργεί και σαν μπαράκι διατηρώντας όλη την όμορφη ατμόσφαιρα του αποστακτήριου

Ωραίος κόσμος, που μάλλον έρχεται από παντού εδώ

να δοκιμάσει λικέρ αλλά και κρασιά

Οδός Αδριανού

Η οδός Αδριανού είναι ο αρχαιότερος δρόμος της Αθήνας και χρησιμοποιείται  με τον ίδιο ακριβώς τρόπο διατηρώντας τα αρχικά χαρακτηριστικά του.

Εδώ θα συναντήσετε πλήθος εμπορικά μαγαζιά στα οποία μπορείτε να χαζέψετε ή να ψωνίσετε.

Θα δούμε λίγο τον δρόμο μέχρι που βγάζει στο Μοναστηράκι. Συνεχίζει βέβαια δίπλα στη Ρωμαϊκή Αγορά και είναι ένας από τους πιο γνωστούς και αγαπημένους δρόμους στην Πλάκα αλλά και στην Αθήνα γενικότερα.

Ήταν ο πρώτος δρόμος που  πλακοστρώθηκε στην Αθήνα και χωρίζει την Πλάκα σε δύο μέρη, την Άνω και την Κάτω.

 

 Η Πλάκα ήταν η πιο κεντρική συνοικία της Αθήνας.

 Η οδός Αδριανού άρχιζε από την πλατεία του Αγίου Φιλίππου και κατέληγε στην Πύλη του Αδριανού ήταν ο πιο κεντρικός και πολυσύχναστος δρόμος της.

Στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα εκτός από τους Έλληνες ζουν εδώ Τούρκοι, Φράγκοι, "Αράπηδες" των βορινών παρυφών της Πλάκας, Αρβανίτες και Τουρκόγυφτοι (ανάμεσα στη σημερινή οδό Ερμού και Θησείο)

Η Οδός Αδριανού παλιά ήταν δρόμος με μαγαζιά στα οποία κατασκευάζονταν παιδικά, φθηνά παιχνίδια

Η οδός Αδριανού περίπου το 1920
Σήμερα υπάρχουν μαγαζιά με παραδοσιακά προϊόντα, δερμάτινα, υφαντά, κοσμήματα, είδη λαϊκής τέχνης.

Τουριστικά αλλά γουστόζικα μαγαζάκια

Περπατώντας την Αδριανού θα έχετε την ευκαιρία να δείτε κάποια από τα ωραία νεοκλασικά και ιστορικά σπίτια της Αθήνας.

Το οικιστικό περιβάλλον στην Αθήνα άρχισε να διαμορφώνεται γύρω στα 1834 όταν άρχισαν να κτίζονται τα πρώτα ιδιωτικά σπίτια. Πολύ λίγα σπίτια σώζονται από την εποχή της τουρκοκρατίας και λίγα από την εποχή του Όθωνα ανάμεσα στα 1834 και 1860. Τα περισσότερα είναι κτισμένα μετά το 1865 και ένα 20% είναι νεοκλασικά σπίτια.

Στον αριθμό 64 επί της Αδριανού θα δείτε το οίκημα του παλιού Ξενοδοχείου Αίολος

Οικοδομήθηκε ανάμεσα στα 1835-6 σε σχέδια του Σταμάτη Κλεάνθη. Με 25 δωμάτια ήταν το πρώτο κτίριο που ανεγερθηκε με σκοπό να χρησιμοποιηθεί ως ξενοδοχείο

Στο μεταλλικό υπέρυθρο της εισόδου επί της Αιόλου γράφεται η ημερομηνία αποπεράτωσής του. Σήμερα το κτίριο ετοιμάζεται να ξαναλειτουργήσει ως ξενοδοχείο.
 Στον αριθμό 106-108 θα  συναντήσετε ένα άλλο ιστορικό οίκημα που σήμερα στεγάζει το 74ο Δημοτικό Σχολείο

Το κτίριο αυτό κτίστηκε το 1875-6 και έχει μια πολύ εντυπωσιακή πρόσοψη με δωρικούς κίονες  και κλασικό αέτωμα.

 ενώ το κυρίως κτίριο είναι σχετικά μικρό. Είναι το πρώτο δημόσιο αλληλοδιδακτικό σχολείο της Αθήνας.

Χτίστηκε σε οικόπεδο που βρισκόταν το μουσουλμανικό τέμενος που ονομαζόταν τζαμί της κολόνας.

Το οίκημα κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις αρχές της αλληλοδιδακτικής μεθόδου του Κοκκώνη.

Εκεί βρίσκεται και το 1ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο της Αθήνας. Δείτε την ιστορία του σχολείου ΕΔΩ

Και δείτε μια καταπληκτική δουλειά για την ιστορία της Πλάκας ΕΔΩ
Στον αριθμό 96 είναι η Οικία Μπενιζέλων
Το πιο παλιό κτίριο της Αθήνας.

Κτίριο της τουρκοκρατίας που ανήκε στην οικογένεια των Μπενιζέλων από την οποία καταγόταν και η Αγία Φιλοθέη. 
Είναι διώροφο με πηγάδι στην μπροστινή αυλή , με χαγιάτι και στο πίσω τμήμα του είχε ελαιοτριβείο και πατητήρι 

Σήμερα το κτίριο αποκαθίσταται για λογαριασμό της Αρχιεπισκοπής στην οποία ανήκει

Αδριανού και Τριπόδων θα συναντήσετε την Οικία Δροσίνη 

Είναι το σπίτι που γεννήθηκε ο ποιητής Γεώργιος Δροσίνης και σύμφωνα με τις περιγραφές του ο δρόμος έσφυζε από ζωή και τότε. 
Μόνο που τότε το σπίτι είχε αυλή με οπωροφόρα δέντρα.

Αγαπημένο μαγαζί στην Αδριανού είναι το Eat at Miltons

Μπορείτε να τσιμπήσετε κάτι ελαφρύ ή να πιείτε ένα καφεδάκι. Το σημείο είναι στρατηγικό για να χαζεύετε τον κόσμο που περνά ασταμάτητα

Το Πειραματικό Γυμνάσιο έκανε μια πολύ ωραία ανάρτηση για την Πλάκα. Δείτε ΕΔΩ

Εκπληκτικό αφιέρωμα για την Πλάκα ΕΔΩ
Φωτογραφικό υλικό πολύ ωραίο (κάποιο χρησιμοποιήσαμε) θα βρείτε ΕΔΩ